Khi bước vào hành trình tìm kiếm con yêu, các cặp vợ chồng thường tập trung vào các xét nghiệm chuyên sâu mà vô tình bỏ qua một chỉ số cực kỳ quan trọng hiện ngay trên bàn cân: Chỉ số khối cơ thể (BMI).

Nhiều nghiên cứu y khoa trên thế giới đã chứng minh: Thừa cân, béo phì không chỉ làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên mà còn là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thất bại khi thực hiện các phương pháp hỗ trợ sinh sản như IUI hay IVF. Cùng Tiến sĩ Bác sĩ Lê Thị Minh Châu tìm hiểu chi tiết về “kẻ thù thầm lặng” này.

Chỉ số BMI bao nhiêu được xem là thừa cân, béo phì ở phụ nữ?

Chỉ số khối cơ thể (BMI) được tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (mét). Đối với người châu Á, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra thang đo như sau:

• • Bình thường: BMI từ 18.5 đến 22.9

  • Thừa cân: BMI từ 23 đến 24.9

  • Béo phì: BMI từ 25 trở lên.

Nếu chỉ số BMI của bạn vượt qua con số 23, đặc biệt là vòng eo lớn (tích tụ mỡ vùng bụng), hệ thống nội tiết sinh sản của bạn có thể đang gặp rắc rối.

Béo phì (BMI cao) cản trở khả năng thụ thai tự nhiên như thế nào?

Mỡ thừa trong cơ thể không chỉ là lớp mô dự trữ năng lượng, mà nó hoạt động như một “tuyến nội tiết thứ hai”, liên tục sản xuất ra hormone Estrogen. Khi lượng mỡ quá nhiều, hệ lụy kéo theo là:

1. Gây rối loạn rụng trứng và kháng Insulin Lượng Estrogen sản xuất dư thừa từ mô mỡ sẽ gửi tín hiệu “giả” lên não bộ, làm rối loạn nhịp độ tiết hormone FSH và LH (hai hormone chỉ huy buồng trứng). Hậu quả là nang non không thể lớn lên và rụng trứng bình thường. Điều này đặc biệt nghiêm trọng ở những phụ nữ béo phì có kèm theo Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và tình trạng kháng Insulin.

2. Suy giảm chất lượng trứng (noãn) Môi trường nội môi của người béo phì thường đi kèm với tình trạng viêm mãn tính mức độ nhẹ và stress oxy hóa. Các gốc tự do sinh ra từ quá trình này sẽ tấn công trực tiếp vào tế bào trứng, làm thay đổi cấu trúc ADN, khiến trứng già cỗi nhanh hơn và khó thụ tinh thành công.

Tại sao béo phì làm tăng nguy cơ thất bại khi làm IVF / IUI?

Không chỉ cản trở quá trình mang thai tự nhiên, chỉ số BMI cao còn là “chướng ngại vật” lớn khi bước vào điều trị hiếm muộn bằng kỹ thuật Thụ tinh ống nghiệm (IVF) hay Bơm tinh trùng (IUI):

1. Kém đáp ứng với thuốc kích thích buồng trứng Mô mỡ dày khiến cơ thể phụ nữ béo phì hấp thu thuốc nội tiết kém hơn hẳn. Để buồng trứng có phản ứng, bác sĩ buộc phải tăng liều lượng thuốc kích trứng lên rất cao, kéo dài thời gian tiêm thuốc. Điều này không chỉ làm tăng đột biến chi phí điều trị mà số lượng và chất lượng trứng thu được khi chọc hút vẫn thường thấp hơn so với người có cân nặng lý tưởng.

2. Tỷ lệ phôi làm tổ thấp và nguy cơ sảy thai cao Nội mạc tử cung của người có BMI cao thường bị biến đổi do rối loạn nội tiết, tạo ra một môi trường “không thân thiện” để đón phôi. Dù có tạo được phôi thai chất lượng tốt, tỷ lệ phôi bám rễ thành công vẫn thấp. Hơn nữa, tỷ lệ sảy thai sớm ở phụ nữ béo phì cao gấp đôi bình thường do chất lượng phôi kém và lớp niêm mạc tử cung thiếu ổn định.

Lời khuyên vàng từ Tiến sĩ Bác sĩ Lê Thị Minh Châu: Làm gì khi có BMI cao?

Nếu bạn đang thừa cân và mong muốn làm mẹ, đừng vội vàng yêu cầu bác sĩ chuyển phôi hay kích trứng ngay lập tức. Việc cần làm đầu tiên là điều chỉnh lối sống:

1. Giảm cân khoa học: Chỉ cần giảm từ 5% – 10% trọng lượng cơ thể hiện tại, chu kỳ kinh nguyệt của bạn đã có thể đều đặn trở lại, tăng tỷ lệ rụng trứng tự nhiên và cải thiện rõ rệt khả năng đáp ứng thuốc kích trứng.

2. Chế độ ăn Địa Trung Hải: Tăng cường rau xanh, trái cây, các loại hạt, sử dụng dầu oliu, cắt giảm hoàn toàn tinh bột tinh chế (đường, bánh kẹo, trà sữa) để giảm tình trạng kháng Insulin.

3. Vận động đều đặn: 30 – 45 phút tập luyện mỗi ngày giúp tăng cường lưu thông máu đến vùng chậu, nuôi dưỡng buồng trứng và tử cung khỏe mạnh hơn.

Tại Phòng khám Sản phụ khoa – Hiếm muộn Tiến sĩ Bác sĩ Lê Thị Minh Châu, mỗi bệnh nhân đều được thiết kế một phác đồ điều trị cá nhân hóa. Nếu bệnh nhân có chỉ số BMI quá cao, bác sĩ sẽ tư vấn lộ trình dinh dưỡng, sử dụng thuốc hỗ trợ nội tiết để tối ưu hóa cơ thể trước khi chính thức bước vào chu kỳ IVF, nhằm tiết kiệm chi phí và mang lại cơ hội đậu thai cao nhất cho gia đình.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo y khoa. Việc chẩn đoán tình trạng rối loạn nội tiết do béo phì và lên phác đồ điều trị hiếm muộn cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa sau khi có kết quả xét nghiệm máu và siêu âm thực tế.

Tài liệu tham khảo:

• Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM): [Obesity and Reproduction]

• Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (PubMed/NIH): [Impact of obesity on infertility in women]