Vô sinh là tình trạng các cặp vợ chồng có đời sống tình dục đều đặn, không tránh thai trong 12 tháng mà vẫn chưa có thai. Tại Việt Nam, tỉ lệ vô sinh chiếm 7–10 % các cặp đôi trong độ tuổi sinh sản. Nhận biết sớm dấu hiệu bất thường ở cả nam lẫn nữ, cùng thăm khám đúng chuyên khoa, giúp nâng cao cơ hội làm cha mẹ.
1. Vô sinh là gì?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):
“Vô sinh (Infertility) là bệnh lý của hệ sinh sản, khi một cặp vợ chồng không thể có thai sau 12 tháng quan hệ đều, không dùng biện pháp tránh thai.”
(WHO Definition of Infertility, 2023)
- Vô sinh nguyên phát: chưa từng có thai lần nào.
- Vô sinh thứ phát: đã từng có thai, nay gặp khó khăn để có thai lại.
Tình trạng vô sinh không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý, hôn nhân và chất lượng cuộc sống.
2. Nguyên nhân vô sinh ở nữ giới
Khoảng 40% trường hợp vô sinh xuất phát từ nữ giới, chủ yếu do rối loạn rụng trứng, tắc vòi trứng hoặc lạc nội mạc tử cung.
2.1. Các nguyên nhân thường gặp
- Rối loạn rụng trứng: thường gặp ở người bị buồng trứng đa nang (PCOS).
- Tắc vòi trứng: do viêm nhiễm vùng chậu, tiền sử phá thai, phẫu thuật ổ bụng.
- Lạc nội mạc tử cung: mô nội mạc phát triển sai vị trí, gây viêm dính, cản trở rụng trứng và làm tổ.
- Suy buồng trứng sớm: giảm dự trữ trứng trước 40 tuổi, có thể do di truyền hoặc điều trị hóa chất.
- Bất thường tử cung/cổ tử cung: polyp, dính buồng tử cung, cổ tử cung tiết nhầy đặc.
2.2. Dấu hiệu cảnh báo sớm
- Kinh nguyệt không đều, vô kinh.
- Đau bụng dữ dội khi hành kinh.
- Đau khi quan hệ tình dục.
- Ra khí hư bất thường, có mùi hôi.
3. Nguyên nhân vô sinh ở nam giới
Nam giới chiếm khoảng 40% nguyên nhân vô sinh. Phần lớn do chất lượng tinh trùng kém, rối loạn nội tiết, hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh.
3.1. Các nguyên nhân phổ biến
- Tinh trùng yếu/ít: hậu quả của hút thuốc, rượu bia, giãn tĩnh mạch thừng tinh.
- Rối loạn xuất tinh: xuất tinh sớm, xuất tinh ngược dòng.
- Rối loạn hormone: testosterone thấp, rối loạn tuyến yên.
- Di truyền: hội chứng Klinefelter (XXY), mất đoạn AZF trên nhiễm sắc thể Y.
3.2. Dấu hiệu cần đi khám
- Tinh dịch ít, loãng, vàng hoặc có máu.
- Giảm ham muốn, rối loạn cương.
- Đau, sưng tinh hoàn hoặc vùng bìu.
4. Khi nào nên đi khám vô sinh?
Theo Hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam (2021):
“Cặp vợ chồng có quan hệ đều đặn, không tránh thai trong 12 tháng mà chưa có thai nên được thăm khám hiếm muộn tại cơ sở chuyên khoa.”
(Bộ Y tế – Hướng dẫn điều trị vô sinh, 2021)
🔹 Với phụ nữ trên 35 tuổi: nên khám sau 6 tháng chưa có thai.
🔹 Nếu có tiền sử sảy thai liên tiếp, viêm nhiễm vùng chậu, hoặc chu kỳ kinh bất thường → cần khám sớm hơn.
5. Các xét nghiệm cần thiết khi khám vô sinh
5.1. Đối với nữ giới
- Xét nghiệm hormone sinh sản: AMH, FSH, LH, Estradiol.
- Siêu âm đầu dò tử cung – buồng trứng.
- Chụp HSG (tử cung – vòi trứng): kiểm tra tắc nghẽn.
- Nội soi buồng tử cung: phát hiện dính, polyp, lạc nội mạc.
5.2. Đối với nam giới
- Tinh dịch đồ: đánh giá số lượng, độ di động, hình thái tinh trùng.
- Siêu âm tinh hoàn, mào tinh, thừng tinh.
- Xét nghiệm nội tiết tố: Testosterone, FSH, LH, Prolactin.
- Xét nghiệm di truyền khi tinh trùng ít hoặc không có.
Theo ASRM (2022), việc đánh giá cả hai vợ chồng song song giúp rút ngắn 30–40% thời gian tìm nguyên nhân.
(ASRM – Evaluation of the Infertile Couple, 2022)
6. Phương pháp điều trị vô sinh hiện nay
Tùy nguyên nhân, bác sĩ sẽ lựa chọn phương án phù hợp:
| Phương pháp | Mục tiêu | Áp dụng cho |
|---|---|---|
| Điều chỉnh lối sống | Cải thiện sức khỏe sinh sản tự nhiên | Cặp vợ chồng trẻ, vô sinh không rõ nguyên nhân |
| Kích thích rụng trứng | Hỗ trợ trứng rụng đúng thời điểm | Rối loạn phóng noãn |
| Phẫu thuật nội soi | Thông vòi trứng, bóc u xơ, điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh | Nguyên nhân tắc nghẽn, u xơ |
| IUI (bơm tinh trùng vào buồng tử cung) | Giúp tinh trùng khỏe tiếp cận trứng | Tinh trùng yếu nhẹ, cổ tử cung bất thường |
| IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) | Tạo phôi bên ngoài cơ thể, cấy vào tử cung | Tắc vòi trứng, tinh trùng yếu, thất bại IUI |
| ICSI (tiêm tinh trùng vào bào tương trứng) | Giúp thụ tinh với tinh trùng yếu/ít | Nam giới tinh trùng rất yếu |
Tỷ lệ thành công của IVF tại Việt Nam hiện đạt 45–55% mỗi chu kỳ, ngang tầm với các trung tâm quốc tế.
7. Lối sống ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản
Nghiên cứu của Harvard School of Public Health (2024) cho thấy:
- Phụ nữ ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ, ít trans fat có khả năng rụng trứng cao hơn 30%.
- Nam giới hút thuốc lá có nguy cơ tinh trùng yếu cao gấp 2,5 lần so với người không hút. (Harvard Fertility Diet Study, 2024)
Ba mẹ nên:
- Duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi ngày.
- Giảm rượu bia, thuốc lá, cà phê đậm đặc.
- Tránh căng thẳng, tập thể dục vừa phải.
- Hạn chế sử dụng điện thoại/laptop trên đùi lâu – tránh nhiệt ảnh hưởng tinh trùng.
8. Khi nào nên gặp bác sĩ Minh Châu
Ba mẹ nên đến khám sớm nếu:
- Cưới hơn 1 năm chưa có thai tự nhiên.
- Nữ trên 35 tuổi, kinh nguyệt không đều.
- Nam có tinh dịch bất thường hoặc từng điều trị quai bị, giãn tĩnh mạch thừng tinh.
Tại Minh Châu Fertility Clinic, bác sĩ sẽ:
- Thực hiện khám tổng quát và xét nghiệm chuyên sâu.
- Tư vấn hướng điều trị cá thể hóa cho từng cặp đôi.
- Đồng hành cùng ba mẹ trong suốt hành trình điều trị – từ hiếm muộn đến thai kỳ.
9. Lời nhắn từ Phòng khám
“Mỗi hành trình tìm con là một câu chuyện riêng, nhưng không ai phải đi một mình.
Phòng khám Minh Châu luôn đồng hành cùng ba mẹ – từ chẩn đoán, điều trị, đến ngày đón con yêu chào đời.”
Ba mẹ có thể đặt lịch khám trực tuyến tại pkbslethiminhchau.com hoặc gọi hotline để được tư vấn miễn phí.
